अकोला दिव्य न्यूज नेटवर्क : गजानन सोमाणी •एडिटर इन चीफ : दिवाळीच्या ‘लक्ष्मी पुजन’ नंतर काल रविवार ८ नोव्हेंबर रोजी झालेल्या जोरदार आतिषबाजीमुळे अकोला शहरातील शुद्ध हवेचे मोठ्या प्रमाणावर प्रदूषण झाले आहे. फटाके फोडल्यामुळे आज सोमवार ९ नोव्हेंबर रोजी अकोल्यातील हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) कमालीचा खालावून सर्वोच्च ५४० (धोकादायक) पातळीपर्यंत पोहोचला होता, जो कालच्या सरासरीच्या तुलनेत दुप्पट ते तिप्पट वाढला आहे. काल संध्याकाळपर्यंत समाधानकारक दर्जावर असलेली अकोल्याची हवा मध्यरात्रीनंतर अत्यंत विषारी आणि घातक बनली.
प्रदूषणातील वाढ आणि सद्यस्थितीचा तपशील
काल ८ नोव्हेंबर रोजी रात्री ९ वाजेपर्यंत अकोल्याचा हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) हा मर्यादित म्हणजेच ११३ ते १५० च्या आसपास नोंदवला गेला होता. मात्र, रात्री ९:३० नंतर शहरात फटाक्यांची प्रचंड आतषबाजी सुरू झाली, ज्यामुळे हवेत विषारी वायूंचे प्रमाण वाढले.
- मध्यरात्रीची भीषण स्थिती: रात्री ९:३० वाजता ४९६ वर गेलेला हा निर्देशांक रात्री ११:३० वाजता ५४० AQI च्या घातक स्तरावर पोहोचला.
- आज सकाळची स्थिती: आज, ९ नोव्हेंबर रोजी पहाटे आणि सकाळी देखील धुके आणि फटाक्यांच्या धुराचे मिश्रण (Smog) पाहायला मिळाले. सकाळी ८:३० वाजता शहरातील मुख्य केंद्रावर २३६ AQI (अत्यंत अस्वस्थ कारक) इतकी नोंद झाली.
तुलनात्मक आलेख (गेल्या ७ दिवसांची तुलना)
फटाके फोडण्यापूर्वी शहरातील हवेची शुद्धता बऱ्यापैकी चांगली होती. केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (CPCB) अधिकृत आकडेवारीवरून फटाक्यांमुळे झालेली वाढ स्पष्ट दिसते:
| दिनांक | हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) | हवेचा दर्जा |
|---|---|---|
| १ नोव्हेंबर २०२६ | ३९ | उत्तम (Good) |
| ३ नोव्हेंबर २०२६ | ५२ | समाधानकारक (Satisfactory) |
| ६ नोव्हेंबर २०२६ | ९० | मध्यम (Moderate) |
| ७ नोव्हेंबर २०२६ | ६९ | मध्यम (Moderate) |
| ८ नोव्हेंबर (रात्री ११:३०) | ५४० | अति-धोकादायक (Hazardous) |
| ९ नोव्हेंबर (आज सकाळी ८:३०) | २३६ | अत्यंत अस्वस्थकारक (Unhealthy) |
धोकादायक घटक आणि आरोग्यावरील परिणाम
हवेच्या या वाढलेल्या प्रदूषणामध्ये प्रामुख्याने PM2.5 आणि PM10 या अतिसूक्ष्म कणांचा समावेश आहे, ज्यांचे प्रमाण हवेत सुरक्षित मर्यादेपेक्षा ५ ते ६ पटीने जास्त नोंदवले गेले. फटाक्यांमधील गंधक (Sulfur Dioxide), पोटॅशियम नायट्रेट आणि कोळशाच्या ज्वलनामुळे हवेत कार्बन मोनॉक्साइडचे (CO) प्रमाण काल रात्री २३३२ ppb पर्यंत वाढले होते.
या विषारी धुरामुळे आज सकाळी शहरातील ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले आणि श्वसनाचा त्रास (अस्थमा) असलेल्या रुग्णांना मोठा त्रास सहन करावा लागला. अनेकांनी डोळे जळजळणे, खोकला आणि घशात खवखव होण्याच्या तक्रारी केल्या आहेत.
हवामान तज्ज्ञांचा इशारा
सध्या हिवाळ्याची सुरुवात असल्यामुळे आणि वाऱ्याचा वेग मंद (ताशी ४ ते ५ किमी) असल्यामुळे हा विषारी धूर हवेत खालच्या स्तरावरच साचून राहिला आहे. पुढील २४ ते ४८ तास हवेचा हा स्तर असाच राहण्याची शक्यता असून, नागरिकांनी सकाळी फिरायला जाणे टाळावे आणि गरज भासल्यास मास्कचा वापर करावा, असे आवाहन आरोग्य यंत्रणेतर्फे करण्यात आले आहे.
